header SKB 2018

  • IMG_7786-kl.jpg
  • IMG_7760-kl.jpg
  • IMG_7614-kl.jpg
  • IMG_1943-kl.jpg
  • IMG_1318-kl.jpg
  • IMG_2879-kl.jpg
  • IMG_7947-kl.jpg
  • IMG_7586-kl.jpg
  • IMG_8024-kl.jpg
  • 121-kl.jpg
  • IMG_1249-kl.jpg
  • IMG_7645-kl.jpg
  • IMG_8012-kl.jpg
  • IMG_1198-kl.jpg
  • IMG_7809-kl.jpg
  • IMG_7356-kl.jpg
  • IMG_1507-kl.jpg
  • IMG_7289-kl.jpg
  • IMG_0751-kl.jpg
  • IMG_7678-kl.jpg
  • 255-kl.jpg
  • 232-kl.jpg
  • IMG_7960-kl.jpg
  • IMG_7826-kl.jpg
  • IMG_1289-kl.jpg
  • IMG_7897-kl.jpg
  • IMG_7326-kl.jpg
  • IMG_7364-kl.jpg
  • IMG_0724-kl.jpg
  • IMG_7848-kl.jpg
  • IMG_1903-kl.jpg
  • IMG_7800-kl.jpg
  • IMG_2901-kl.jpg
  • 356-kl.jpg
  • 093-kl.jpg
  • IMG_0672-kl.jpg
  • IMG_1273-kl.jpg
  • 032-kl.jpg
  • IMG_7720-kl.jpg
  • 209-kl.jpg
  • IMG_7330-kl.jpg
  • IMG_7283-kl.jpg

De naam "Ballefruttersgat"

Goirle heet tijdens het carnaval "Ballefruttersgat". 

Een van de oudste takken van nijverheid in Goirle was de fabricage van kaatsballen. In de l6e eeuw werden deze ballen ook elders in Midden- Brabant gemaakt, maar in de 17e eeuw werd Goirle steeds belangrijker en waren er contacten met zowel de Noordelijke als de Zuidelijke Nederlanden. Dat het om enorme aantallen ging, blijkt wel uit het feit dat van maart 1655 tot april 1656 via Baarle-Nassau maar liefst 40.000 kaatsballen werden uitgevoerd.
 

In 1665 telde Goirle 28 firma's, die zich met de levering van kaatsballen bezighielden en vier jaar later werd op 31 december 1669 zelfs een ballenmakersgilde opgericht. Tussen 1790 en 1800 beleefde de industrie veel ups en downs. In 1800 treffen we dan ook nog maar acht ballenmakers boven de 18 jaar aan. Het Tilburgse archief noemt: Adriaan van Enschot (72 jaar), Peter van Diessen, Jan van Diessen, P. v.d. Laak, P. v.d. Sande en Jan v.d. Sande. In die tijd is als ballenhandelaar bekend Laurentius v. Dun, getrouwd met Ida van Besouw die een tante was van Adriaan van Besouw. Deze laatste ontmoeten we in 1820 met Ger van Besouw als ballenhandelaar. Ger was geboren 31-12-1749 en stierf 22-5-1829. Adriaan was geboren 16-7-1797. Hij overleed 27-9-1831. 


Gereedschap gebruikt voor de fabricage van kaatsballen. Deze tak van nijverheid bezorgde de Goirlenaren de bijnaam 'Ballenfrutters'.

Vooral de familie Van Wijck speelde in die tijd een belangrijke rol in het produktieproces; ook de handelaren uit de 18e en 19e eeuw, de families Van Dun, Van Besouw en Naaijkens, stamden af van de familie Van Wijck. De bloei in de 17e eeuw werd nooit meer geëvenaard en na een kleine opleving in de handel rond 1850, was het in de jaren 1870/71 plotseling afgelopen met de fabricage van kaatsballen. De laatste full-time ballenmaker, Frans Eijsermans, overleed in 1871 en fabrikant Laurens Naaijkens in 1872, terwijl fabrikante Maria Petronella van Besouw-de Groot in dat jaar 76 jaar werd. In het gebied waar de kaatssport nog populair was, Friesland, hadden plaatselijke schoenmakers de produktie ter hand genomen volgens het Goirlese procédé; bovendien verdiende een Goirlese wever in die tijd opmerkelijk meer dan een kaatsballenmaker. 

De genoemde Van Enschot en Van Besouws waren stamvaders van de latere Goirlese fabrikanten van die naam. De bedrijfspanden van Van Besouw in de Kerkstraat houden de laatste naam nog levendig.

 

Secretariaat:  Edith Lak
                        Hendrik Tollensdreef 146
                        5051 MZ Goirle

Bankrekening:
NL90RABO0155626108